Doelgroepen

We zeggen dat Zelf zorgen, samen doen er is voor de hele Twentse maatschappij. Dat is nogal wat om aan te communiceren. Vandaar dat we communicatiedoelgroepen hebben gedefinieerd vanuit vooronderzoek. Dit zijn de doelgroepen bij wie onze communicatie het meest zal bijdragen aan de transitie die we met elkaar willen bewerkstelligen.

We maken een onderscheid tussen functionele doelgroepen en mentaliteitsdoelgroepen. De functionele doelgroepen zijn de drie groepen op wie we in grote lijnen onze communicatie zullen richten. Deze doelgroepen zijn niet alomvattend, en soms nog steeds erg groot. Het betekent zeker niet dat er niet meer specifiek gecommuniceerd mag worden naar subgroepen binnen die functionele doelgroepen. Maar om de hoofdcampagnes van elkaar te onderscheiden, houden we deze functionele doelgroepen aan.

Binnen elk van die doelgroepen zijn er verschillende opvattingen te vinden. De ene inwoner denkt anders over de situatie dan de ander. De ene collega staat meer open voor een nieuwe werkwijze dan de ander. En de ene oudere heeft haar huis al aangepast voor haar oude dag, terwijl de andere er geen seconde bij heeft nagedacht dat hij ziek zou kunnen worden. Deze verschillen tussen mensen binnen de functionele doelgroepen hebben we per doelgroep weten vast te leggen in zogeheten mentaliteitsdoelgroepen. Hierin hebben we voorkennis, ontvankelijkheid en veranderbereidheid vastgelegd.

Hieronder lichten we de doelgroepen verder toe, waarin per functionele doelgroep ook wordt vertellen op welke mentaliteitsdoelgroepen we ons binnen die functionele doelgroep richten in de campagne.

Inwoners en naasten

Alle inwoners van Twente van 18 jaar en ouder die geen zorgprofessional of zorg- en ondersteuningsvrager zijn. Deze doelgroep is bewust erg breed.

Zorg- en ondersteuningsvragers

Alle inwoners van circa 70+. Dit zijn deels inwoners met een zorg- of ondersteuningsbehoefte. Maar ook inwoners die deze nog niet hebben, maar bij wie het aannemelijk is dat zij binnen afzienbare tijd voor zichzelf of hun naasten een zekere mate van zorg nodig zullen hebben.

Zorgprofessionals en vrijwilligers

Alle mensen die werkzaam zijn in de zorg voor ouderen. Dit kunnen zowel professionals en vrijwilligers zijn die direct zorg verlenen, zoals een medewerker in de thuiszorg of een geriatrisch verpleegkundige in een ziekenhuis, maar ook professionals die vooral een adviserende of dienstverlenende rol hebben, zoals een huisarts-assistent of een medewerker bij de apotheek. Vrijwilligers zijn ook meegenomen in deze doelgroep omdat zij uiteindelijk evengoed hun rol op een andere manier moeten invullen.

Elk van de functionele doelgroepen kent binnen hun groep ook tenminste vier mentaliteitsdoelgroepen. Deze doelgroepen zijn ingedeeld op basis van hun kennis, houding en gedrag met betrekking tot het onderwerp zorg voor ouderen. We onderscheiden de volgende mentaliteitsdoelgroepen binnen iedere functionele doelgroep:

Koplopers

Deze groep is bovengemiddeld goed op de hoogte van de veranderingen in de zorg voor ouderen. Ze realiseren zich dat de wereld verandert en dat ook zij daar een rol in hebben. Naast de kennis over de verandering zien zij ook de voordelen van de veranderende zorgstructuur en zijn zij (al dan niet onbewust) bereid om hun bijdrage te leveren in de verandering.

Meebewegers

Meebewegers weten vaak wel dat er iets aan het veranderen is, maar kunnen minder goed inschatten wat hun rol daarin is. Meebewegers hebben de bereidheid om hun steentje bij te dragen maar missen vaak nog handelingsperspectief, zij weten niet goed wat zij kunnen doen in de verandering.

Onwetenden

De onwetenden zijn veelal niet of nauwelijks op de hoogte van de veranderingen in de zorg voor ouderen. Zij houden zich ook minder bezig met invloeden ‘van buitenaf’ omdat ze denken dat ze hier toch weinig invloed op hebben. Ze werken vaak op de automatische piloot.

Conservatieven

Deze groep is bovengemiddeld op de hoogte van de lopende veranderingen, maar betrekt het minder op zichzelf. Zij zijn geneigd om het oneens te zijn met het beleid of de veranderingen, omdat zij vinden dat de oorzaak hiervan ligt bij extern falen - van ofwel de overheid of zorginstellingen.

Voor elke mentaliteitsdoelgroep binnen elke functionele doelgroep is een persona ontwikkeld. Deze zijn hieronder te bekijken. Naast de mentaliteitsgroepen zijn er nog enkele doelgroepen die een significante groep representeren en daarmee ook een eigen persona hebben gekregen, zoals de cultuursensitieve inwoner bij de inwoners en naasten of de zij-instromer bij de professionals en vrijwilligers.

Hendrik gelooft dat je gezond oud wordt als je zo lang mogelijk zoveel mogelijk zelf blijft doen. Zijn kleinkinderen leren hem hoe je kunt beeldbellen of online medicijnen kunt bestellen. Om fysiek sterk te blijven, gaat hij drie keer per week naar de sportschool. 

In samenspraak met zijn kinderen heeft Hendrik zijn ‘oude dag’ bij de notaris al vastgelegd. Mocht er plotseling iets met hem gebeuren, weten zij dus precies wat zijn wensen zijn. Omdat hij al sinds zijn jeugd in Weerselo woont, heeft hij een groot sociaal netwerk op wie hij terug kan vallen. Hij schroomt niet om zijn naasten af en toe om hulp te vragen met kleine taken. Dat vindt hij ook gezellig. Evengoed staat hij ook klaar voor hen wanneer ze een beroep op hem doen.

Betsie en haar man willen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. Het kantoortje beneden hebben ze al ingericht als slaapkamer. Betsie is tevreden met de hulp die ze krijgt. Haar kinderen komen regelmatig langs, maar ze wil hen niet te veel belasten met vragen en taken. Haar kwetsbaarheden verhult ze zelfs soms, omdat ze niet wil dat ze zich zorgen gaan maken. Ze is eerder geneigd om daarbij aan professionele hulp te denken. “Of zijn daarin ook andere opties?” 

Het contact met buurtgenoten is prima. Men groet elkaar en soms komt de buurman wel eens op de koffie. Wat er zich precies achter de voordeur afspeelt, weet Betsie niet. “Ik weet dat onze buurman veel alleen thuis zit. Misschien kan hij wel wat gezelligheid gebruiken, maar ik wil me niet zomaar met hem bemoeien.”

Anne vindt de zorg in Nederland ‘wel prima’ geregeld. Ze vindt het fijn dat er elke dag een aardige hulp langskomt. Op het journaal ziet ze wel eens schrijnende verhalen van ouderen die niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Zelf maakt ze zich niet veel zorgen om haar situatie. “Wij hebben hier in Twente gelukkig nog genoeg verpleeghuizen. En als me iets overkomt, bel ik gewoon de huisarts. Die regelt het wel voor mij.” 

Haar kinderen komen regelmatig langs om bij te kletsen, maar verder heeft Anne niet veel aanspraak. Ondanks dat ze daar eigenlijk wel behoefte aan heeft, is het wegvallen van sociale contacten volgens haar ook gewoon een onderdeel van ouder worden. Volgens haar is de maatschappij ook veranderd; men is veel met zichzelf bezig. Haar buren kende ze eerst allemaal, maar met het jonge stel dat verderop is gaan wonen heeft ze nog nooit een woord gewisseld. “Dat is de generatie van nu.”

Selma is in Turkije grootgebracht met de gedachte dat je als familie onvoorwaardelijk voor elkaar klaar moet staan. Haar kinderen hebben er bewust voor gekozen om dicht bij haar te gaan wonen. Selma heeft vroeger zelf voor haar ouders gezorgd, en zo zorgen haar kinderen nu voor haar. Dat vindt ze een teken van liefde. 

Door de hulp van haar familie heeft ze tot nu toe geen professionele zorg nodig. Ze krijgt dan ook weinig mee van de veranderingen in de zorg. Wel is ze zich ervan bewust dat de manier waarop haar kinderen voor haar zorgen, niet vanzelfsprekend is in Nederland. Ook vertelde haar buurvrouw haar laatst over een zorgrobot. Dat vind ze allemaal maar moeilijk en onpersoonlijk. “Als we gewoon voor elkaar zorgen, hebben we dat toch niet nodig?”

Ria vindt de nieuwe insteek van de zorg kil en onpersoonlijk. Voor haar hoort het erbij dat de wijkverpleegkundige even een praatje komt maken en de steunkousen aantrekt. “Mijn man en ik hebben ons hele leven hard gewerkt en belasting betaald, nu is het mijn beurt om verzorgd te worden.” 

Ze is trots en wil absoluut niet naar een verzorgingstehuis, maar ze wil ook haar kinderen niet ‘tot last’ zijn. Dit is een enorme interne strijd. Van de thuiszorg krijgt Ria hulpmiddelen aangereikt om zelf haar steunkousen aan te trekken. Daar wil ze weinig van weten. Gelukkig komt haar buurvrouw nog wel eens spontaan langs met wat boodschappen. Maar voor Ria voelt het alsof de zorg zich steeds verder terugtrekt.

Christel ziet de zorgtransformatie niet als een bezuiniging, maar als een nodige verandering die ‘veel beter past bij de tijd van nu’. Ze vindt het vanzelfsprekend om haar cliënten zoveel mogelijk zelf te laten doen, ook als ze daar zelf niet altijd zin in hebben. “Ik weet dat ze er uiteindelijk zelf beter van worden.” 

Ze vindt het lastig dat haar collega’s soms blijven hangen in het oude systeem en zich negatief uitlaten over de veranderingen. Zelf kent ze genoeg voorbeelden van ouderen die juist heel blij zijn met hun ‘herwonnen’ autonomie. Die deelt ze dan ook wel eens. Ondanks de druk van haar dubbele zorgtaak vindt Christel het moeilijk om hulp te vragen aan anderen. Ze vindt dat ze veel zelf kan (en moet) oplossen.

Amin ziet de veranderingen in de zorg en heeft het gevoel dat hij er een onderdeel van is. Toch is hij nog zoekende in wat er van hem verwacht wordt en hoe hij een andere werkwijze moet integreren in zijn dagelijkse taken. 

Amin wil graag bijdragen aan de transitie, maar weet niet waar hij moet beginnen. Zorg voor ouderen vraagt om andere expertises en skills, vindt hij. Daarom heeft hij behoefte aan een duidelijke duidelijke instructies en handvatten. De personeelstekorten baren hem zorgen. Hij vraagt zich af hoe we de komende jaren zorg kunnen blijven bieden, zonder daarbij in te leveren op kwaliteit.

Als zij-instromer koos Meryem kort geleden nog bewust voor de zorg. “Haren knippen en kleuren is leuk, maar ik wil graag echt wat voor mensen betekenen.” Welke transformatie er precies in de zorg aan de hand is, weet ze niet precies. Wel dat het iets te maken heeft met zelf- en samenredzaamheid. 

Tijdens haar verkorte opleiding is haar geleerd om niet voor elk belletje naar de praktijk direct een afspraak in te plannen, maar om eerst te achterhalen of mensen hun zorgvraag ook zelf of met familie kunnen oplossen. Daartoe is ze bereid, maar ze ervaart ook dat zij als ‘boodschapper’ niet altijd de juiste munitie heeft in deze gesprekken. Meryem is positief, flexibel en welwillend. Wel mist ze de jarenlange ervaring. Ook voelt ze zich soms onzeker over haar gebrek aan opleiding.

Maya vindt de veranderingen in de zorg ingewikkeld. Ze weet niet wat er bedoeld wordt met een ‘coachende rol’ en wat er van haar verwacht wordt vanuit de families of haar zorgorganisatie. Ook voelt ze zich soms meer een ‘politieagent' dan een zorgprofessional. Ze krijgt vaak verontwaardigde of zelfs boze reacties van familieleden als ze hen betrekt in de zorg voor haar patiënt ("Daar ben JIJ toch voor?"). Gelukkig kan ze terugvallen op haar opleiding en oude routines. 

Maya vindt het lastig om ‘nee’ te verkopen. Haar natuurlijke instinct is om bij cliënten de vieze kopjes op het aanrecht zelf even af te wassen en toch even te helpen bij het aantrekken van de steunkousen. Dat is sneller en voelt ‘liever'.

Anke weet dat de zorg verandert, maar merkt er nog niet zo veel van. In haar vrijwilligerswerk vindt ze het het belangrijk om het bewoners naar hun zin te maken, wat zich vaak uitdrukt in overnemen en ontzorgen. Dat geeft direct resultaat en voldoening. De grote transitie voelt als een vervan-haar-bedshow, niet als iets voor de afdeling waar ze werkt. 

Anke kampt met long covid, waardoor ze vaak weinig energie heeft. In haar vrijwilligerswerk houdt ze liever vast aan haar vertrouwde taken. Ze houdt van vaste routines en dagritmes en vindt het vervelend als dat verstoord wordt. Ook voelt ze zich vaak overvraagd en is ze - vanuit haar pleasende aard - snel onzeker over wat er van haar verwacht wordt.

Peter is kritisch op de focus op ‘zelfredzaamheid’. Hij ziet de term vooral als een dekmantel voor bezuinigingen. “Daar heb je weer zo’n nieuwe transitie die de bobo’s in de bestuurskamer hebben verzonnen.” Peter ervaart dat hij veel te weinig tijd tijd heeft voor zijn cliënten. Ook kan hij ten opzichte van vroeger vaak niet meer het volledige behandelpakket bieden, omdat de meesten hiervoor niet voor verzekerd zijn. 

Hij ervaart dat zijn leven vol is en voelt weinig ruimte om - naast zijn werk - nog meer voor anderen te betekenen. Dat is absoluut niet zijn verantwoordelijkheid, vindt Peter. Die sterke mening deelt hij graag met zijn omgeving. In zijn sociale kringen staat hij dan ook bekend als uitgesproken en ietwat betweterig, en iemand die zijn negatieve mening over ‘Den Haag’ niet onder stoelen of banken schuift.

Aylin ziet elkaar helpen als iets vanzelfsprekends en krijgt er energie van om iets voor een ander te betekenen. “Ik denk dat de wereld mooier zou zijn als iedereen wat meer naar elkaar omkijkt”. 

Aylin is een ‘latente’ koploper. Omkijken naar haar oma vindt ze heel normaal. Ook helpt ze haar buren vanuit een natuurlijk gevoel van wederkerigheid en ‘noaberschap’. Ze haalt veel voldoening uit deze momenten en vindt het ook gewoon leuk om met mensen te praten die niet uit haar generatie komen. Ze hoorde onlangs over een andere wijk waar een ‘buurtapp’ was, zodat buren elkaar onderling ook goed weten te vinden. Ze twijfelt om in haar eigen wijk ook zoiets te beginnen. Voor haar stelt haar inzet niet veel voor, maar vrienden en klasgenoten zijn vaak verbaasd als ze zegt wat ze doet voor de buurman en haar oma. Aylin heeft het idee dat veel mensen vooral met zichzelf bezig zijn.

Wilma vindt het vanzelfsprekend dat ze voor haar partner zorgt. “Dat doe je voor elkaar.” Wel vindt ze het lastig te overzien wat er precies moet gebeuren. Gelukkig helpt de casemanager haar daarbij door concrete uitleg over zorgtaken te geven. 

Wilma is best bereid om in de buurt ook haar steentje bij te dragen, maar weet niet goed hoe - en al helemaal niet hoe dat in haar al drukke schema past. Ze vindt de zorg voor haar partner nu al best zwaar, omdat het veel energie kost en ze weinig tijd voor zichzelf heeft. Ook maakt ze zich zorgen over de toekomst. Wat moet ze doen als de zorgvraag van haar partner groter wordt? Haar kinderen bieden soms aan om te helpen, maar die hulp houdt ze nog wat af. “Zij hebben het al druk zat en wanneer ze dan eens eindelijk vrij zijn, moeten ze daar gewoon van genieten.”

"De zorg in Nederland is toch goed geregeld? Dat is een verantwoordelijkheid van Den Haag." Jeroen heeft zich er nooit in verdiept en houdt zich liever bezig met de ontwikkelingen van zijn aandelen, waarmee hij eerder met pensioen hoopt te kunnen. Hij denkt dat ‘straks' de thuiszorg dagelijks komt dweilen en koken voor zijn ouders en er op termijn wel een plekje in het verpleeghuis is. 

Jeroen is een aanpakker, maar heeft een drukke baan en een druk sociaal leven. Hij is bang dat zijn vrije tijd en sociale leven straks opgaan aan ritjes naar het ziekenhuis en administratie voor zijn ouders. Ook is hij huiverig voor de emotionele claim. Hij ervaart zijn leven als ‘vol’ en voelt weinig ruimte om er zorgtaken bij op te pakken. Hij vindt niet dat de verantwoordelijkheid voor zijn ouders bij hem ligt.

Jennifer heeft een diep wantrouwen in de politiek vindt dat de overheid de zorg heeft ‘kapot gemaakt’ door bezuinigingen. Jennifer heeft een druk leven en moet veel balletjes hooghouden. Ze werkt, onderhoudt het gezin, en wil als ze tijd vrij heeft ook gewoon met vriendinnen wat leuks kunnen doen. Ze vindt het onrealistisch dat er van haar generatie wordt verwacht de gaten in het zorgsysteem op te vullen. “Dit is het resultaat van verkeerde beslissingen in de politiek. En nu mogen wij het oplossen.” 

Ze is hooguit bereid om soms wat extra boodschappen voor de buurvrouw mee te nemen, maar niet als dat een verplichting is. Haar ouders ondersteunen wil ze wel, maar tot op zekere hoogte. Ze vindt dat zij recht hebben op de zorg waar ze heel hun leven hard voor gewerkt hebben.